Kuzey Kafkasya Mitolojisi - Nartlardan Beri

"Önce efsaneler vardı. Dünya ve insanlık tarihinin ilk kaynaklan bunlardı... Efsanelerin baÅŸlangıcı, zamanın karanlık ve sisli bulutları arasından yükselen Elbruz dağında zincire vurulmuÅŸ Promethe mi, yoksa Nart Nasren mi? Kanatlı atlarıyla karlı daÄŸlardan ovalara uçarak inen yiÄŸit Nartlar... Tek gözlü devler... Bunlar eski Yunan mitolojisinden mi alınmış? Yoksa eski Yunanlılar Kafkasya'dan mı gelip Olimpos dağına yerleÅŸmiÅŸler?"

Aydın O. Erkan

"Yunanlılara ÅŸarktan, Mezopotamya'dan ve Önasya'dan birçok kültür varlığının geldiÄŸi malumdur. Bildiklerimize göre, bronz dökümü ve demircilik de bu yol üzerinden onlara eriÅŸmiÅŸtir. Hephaistos'un Kafkasya'da demircilik ettiÄŸini de bilmekteyiz... Mitolojinin hakkı vardır: Promethe ve Hephaistos Yunanlılara Kafkasya'dan gelmiÅŸlerdir...

Polyphem epizodunun, OÄŸuzlar tarafından da sonradan kalabalık bir ÅŸekilde iskân edilen Kafkasya'dan, M.Ö. XIII. ile VII. yy. arasında denizci kavimler aracılığı ile Ege'ye götürüldüÄŸünü, orada daha baÅŸka yabancı malzeme ile birlikte Odisseia içine girdikten sonra, aynı lokal rivayetlerin XI.-XV. yy. arasında Kafkasya ve Anadolu'nun yukarı bölgelerine kuvvetli bir ÅŸekilde yerleÅŸen OÄŸuzların eposlarına girdiÄŸini ve sonunda Dede Korkut kitabına yazıldığını tahmin ediyorum... Kafkas kavimlerinden Megrel ve Osetlere ait Nart lejandları içinde iki Polyphem rivayetinin de not edilmiÅŸ bulunması, her iki epostaki epizodların asıl çıkış yerlerini bulmak imkânını bize vermektedir."

Tahir Alangu

"Nart destanları eski Çerkeslerin yaÅŸam biçimleri ve inançları hakkında bize deÄŸerli bilgiler vermektedir. Destanlardaki olaylar, göçebe bir toplumda deÄŸil tarım ve hayvancılıkla uÄŸraÅŸan yerleÅŸik bir toplumda geçmektedir. Destanların yanısıra masal niteliÄŸinde anlatılar da vardır."

YaÅŸar BaÄŸ

"Kafkas dilleri uzmanlarında P. K. Uslar 1896'larda, "Nart destanlarının derlenip yayınlanmasının çok gecikeceÄŸini, bu gecikmenin dünya uygarlığı için büyük bir zaman kaybı olacağı"nı ileri sürmüÅŸtü. Yüzyıl sonra bu bilim adamının arzusunun HadaÄŸatle Asker, Åžortan Askerby, Meremkul Vladimir gibi araÅŸtırmacılar, Prof. Yinalipa Åžalwa gibi bilim adamları tarafından kısmen de olsa yerine getirilmiÅŸ olması ulusal ve de evrensel kültür açısından mutluluk verici bir aÅŸamadır."

Özdemir Özbay